Seter irlandzki – co musisz wiedzieć przed zakupem?
Seter irlandzki to duży, aktywny wyżeł o silnym instynkcie pracy, który najlepiej odnajduje się przy rodzinie prowadzącej ruchliwy tryb życia. Rasę wyhodowano do wyszukiwania ptactwa w terenie i wskazywania jego obecności charakterystyczną, nieruchomą postawą. Dziś wiele psów żyje jako towarzysze rodzin, jednak potrzeba aktywności, pracy węchowej i bliskiego kontaktu z człowiekiem pozostała bardzo wyraźna.
To pies późno dojrzewający. Młody seter przez długi czas zachowuje szczenięcy entuzjazm, łatwo pobudza się bodźcami i potrzebuje spokojnego, konsekwentnego prowadzenia. Sam ogród nie rozwiązuje jego potrzeb. Nawet duża posesja nie zastąpi spacerów, eksploracji terenu oraz ćwiczeń uczących skupienia na przewodniku.
| Podstawowe informacje o rasie | Dane |
|---|---|
| Kraj pochodzenia | Irlandia |
| Klasyfikacja FCI | Grupa 7, wyżły; sekcja 2, wyżły brytyjskie i irlandzkie, setery. Próby pracy są wymagane. [2] |
| Użytkowanie | Pies myśliwski oraz rodzinny |
| Wysokość psów | 58-67 cm w kłębie [2] |
| Wysokość suk | 55-62 cm w kłębie [2] |
| Masa ciała | W popularnych opisach można spotkać uproszczenie, że większość osobników waży do 25 kg, a niektóre psy ponad 30 kg, jednak nie oddaje ono danych wzorcowych. Wzorcowa masa psów wynosi 27-32 kg, a suk 24-29 kg. |
| Szata | Krótka i delikatna na głowie, przednich stronach kończyn oraz końcach uszu; na tułowiu umiarkowanie długa, przylegająca, z jedwabistymi frędzlami i piórem na ogonie [2] |
| Umaszczenie | Soczystokasztanowe, bez czerni; dopuszczalne małe białe znaczenia na piersi, gardle, palcach oraz niewielka gwiazdka lub wąska strzałka na głowie [2] |
| Długość życia | 12-15 lat |
| Charakter | Żywy, inteligentny, energiczny, mocno przywiązany do rodziny |
Wzorzec FCI opisuje setera irlandzkiego jako psa szlachetnego, sportowego i harmonijnie zbudowanego, o łagodnym wyrazie. Rasa ma wyglądać na lekką w ruchu, lecz jej sylwetka powinna pozostać solidna i umięśniona. [2] Obowiązujący wzorzec FCI nr 120 opublikowano 31.08.2001. Polski tekst wzorca rasy można przeczytać także na stronie Związku Kynologicznego w Polsce.
Jak wygląda seter irlandzki według wzorca FCI?
Seter irlandzki jest wysokim, eleganckim psem o proporcjonalnym tułowiu, długich kończynach i rozpoznawalnej kasztanoworudej szacie. Bywa porównywany z seterem angielskim, choć ma inną maść, bardziej jednolity kolor włosa i odmienny typ pracy oraz ekspresji. Jest przy tym nieco mniejszy od setera angielskiego.
Głowa powinna być średniej wielkości i raczej długa, z wyraźnym stopem oraz zaznaczonymi łukami brwiowymi. Kufa i mózgoczaszka pozostają zbliżone długością. Uszy są delikatne, średniej wielkości, osadzone dość nisko i przylegają do policzków. Klatka piersiowa ma być głęboka, ale raczej wąska, tułów proporcjonalny, a łapy zwarte i stosunkowo niewielkie. Kończyny powinny być silne i dobrze umięśnione, co umożliwia psu swobodny, wydajny ruch w terenie.
Ogon jest osadzony nisko, średniej długości, proporcjonalny do sylwetki i zwęża się ku końcowi. Noszony możliwie na wysokości grzbietu lub poniżej, jest ozdobiony jedwabistym piórem. Szata na grzbiecie, bokach i tylnej części kończyn tworzy eleganckie, również jedwabiste frędzle. Włos nie jest kędzierzawy ani falisty, a nadmierne falowanie uznaje się za błąd. To częsty mit dotyczący rasy: efektowny włos setera nie oznacza loków ani wyraźnych fal. Wzorzec wymaga włosa przylegającego, o umiarkowanej długości. [2]
W obrębie irlandzkich seterów warto rozróżnić dwie rasy. Seter irlandzki czerwony ma jednolite umaszczenie soczystokasztanowe, z ograniczonymi białymi znaczeniami. Seter irlandzki czerwono-biały jest odrębną rasą FCI, której wzorzec wymaga białej sierści z wyraźnymi czerwonymi łatami. [1][2] Seter angielski, opisany osobnym wzorcem, występuje z kolei w umaszczeniach nakrapianych, określanych jako belton. [3]
| Cecha | Seter irlandzki czerwony | Seter irlandzki czerwono-biały | Seter angielski |
|---|---|---|---|
| Umaszczenie | Soczystokasztanowe, z niewielką ilością bieli [2] | Białe z wyraźnymi czerwonymi łatami [1] | Nakrapiane odmiany belton [3] |
| Status FCI | Odrębna rasa, wzorzec nr 120 [2] | Odrębna rasa, wzorzec nr 330 [1] | Odrębna rasa, wzorzec nr 2 [3] |
| Typ opiekuna | Aktywny, gotowy na regularną pracę z psem | Aktywny, świadomy potrzeb wyżła | Aktywny, zainteresowany szkoleniem i pracą węchową |
| Żywienie | Porcja wyliczana z masy, aktywności i kaloryczności karmy | Ta sama metoda ustalania porcji | Ta sama metoda ustalania porcji |
Charakter i temperament setera irlandzkiego – czy to pies dla Ciebie?
Seter irlandzki jest wesoły, towarzyski i bardzo energiczny, ale potrzebuje opiekuna, który codziennie zapewni mu zajęcie poza domem. Krótkie wyjścia higieniczne kilka razy dziennie nie zaspokoją potrzeb dorosłego wyżła. Podstawą powinien być co najmniej godzinny spacer, najlepiej po łąkach i lasach, gdzie pies może bezpiecznie węszyć i eksplorować teren. Tropienie użytkowe, nauka posłuszeństwa, aportowanie i praca nosem pomagają rozładować energię w sposób bezpieczny.
Praktyka opiekunów często sprowadza się do zasady: seter musi się „wybiegać”. Ruch jest potrzebny, ale samo intensywne bieganie może budować jeszcze większą wydolność i pobudzenie. Skuteczniejszy plan łączy spacer, spokojne węszenie, naukę odpoczynku oraz krótkie treningi samokontroli. Seterowi warto regularnie ćwiczyć przywołanie, chodzenie na luźnej smyczy i rezygnację z pogoni za bodźcem. Brak odpowiedniej aktywności fizycznej i psychicznej może prowadzić do frustracji, nadmiernego pobudzenia oraz problemów behawioralnych.
Instynkt łowiecki może ujawniać się pogońą za ptakami, zającami, sarnami, kotami, rowerzystami albo szybko poruszającymi się obiektami. Zastygnięcie psa z głową skierowaną w stronę zapachu jest typową postawą wskazującą, związaną z pierwotnym przeznaczeniem rasy. Seter potrafi tropić tak zwany wysoki wiatr, czyli zapachy unoszące się wysoko nad ziemią, a nie tylko ślady pozostawione na podłożu. Nie należy karać psa za samą reakcję instynktowną. Rozsądniej zwiększyć dystans od bodźca, przywołać go na wcześniej wypracowaną komendę i nagrodzić kontakt z przewodnikiem. W miejscach o dużym natężeniu ruchu, przy drogach oraz tam, gdzie może pojawić się zwierzyna, psa należy prowadzić na smyczy lub długiej lince. Ze względu na skłonność do pogoni i ucieczek rozsądnym zabezpieczeniem jest także lokalizator GPS przy obroży lub szelkach.
Oficjalny wzorzec opisuje rasę jako inteligentną, energiczną i pełną życia. [2] Z perspektywy praktycznej setery uchodzą za łagodne wobec ludzi. Seter irlandzki nie wykazuje agresji wobec dzieci i chętnie się z nimi bawi, choć jego duży rozmiar oraz żywiołowość nadal wymagają rozsądnego nadzoru dorosłych. Łagodność nie zwalnia z socjalizacji i właściwego prowadzenia. W źródłach przekazanych do artykułu nie ma badania porównującego poziom agresji setera irlandzkiego z innymi rasami, dlatego nie można uczciwie przedstawiać go jako psa „z definicji nieagresywnego” w każdych warunkach. Temperament konkretnego psa zależy między innymi od genetyki, wczesnych doświadczeń, zdrowia i sposobu prowadzenia.
Gdzie powinien mieszkać seter irlandzki?
Najlepszym miejscem dla setera irlandzkiego jest dom pod miastem, z łatwym dostępem do łąk, lasów i spokojnych tras spacerowych. Ogród może być przydatnym dodatkiem, ale nie zastępuje wspólnych aktywności. Pies nie powinien być trzymany stale na zewnątrz ani mieszkać w kojcu. Choć rasa jest stosunkowo odporna na trudne warunki atmosferyczne, dobrze znosi deszcz, chłód, terenową pracę, a także wysokie temperatury i upały, potrzebuje życia blisko rodziny, domowego odpoczynku oraz regularnego kontaktu z człowiekiem.
Ze względu na silny instynkt myśliwski setery raczej nie powinny mieszkać w mieście. Życie w centrum dużego miasta bywa dla setera szczególnie trudne z uwagi na liczbę bodźców: ruch uliczny, tłum, hałas, psy mijane na chodnikach i ograniczone możliwości spokojnego węszenia. Mieszkanie w mieście może być możliwe jedynie w wyjątkowo dobrze zorganizowanych warunkach, przy codziennych, długich spacerach, konsekwentnym szkoleniu oraz częstych wyjazdach poza miasto, gdzie pies może realizować potrzebę ruchu i pracy węchowej. Seter źle znosi długotrwałą samotność, dlatego nie powinien przez wiele godzin regularnie zostawać sam w mieszkaniu.
W domu warto ograniczać regularne chodzenie po schodach, zwłaszcza u rosnącego psa. Nie chodzi o całkowite unieruchomienie zwierzęcia, lecz o rozsądne ograniczenie wielokrotnego, codziennego wchodzenia i schodzenia, które może nadmiernie obciążać stawy u rasy predysponowanej do dysplazji stawów biodrowych.
Jak seter irlandzki zachowuje się wobec dzieci i zwierząt?
Seter irlandzki nie wykazuje agresji wobec dzieci i zwykle chętnie się z nimi bawi. Może też dobrze funkcjonować z dziećmi i innymi psami, jeśli kontakt przebiega pod kontrolą dorosłych, a pies od początku poznaje zasady życia w domu. Jego duże rozmiary i spontaniczność mogą prowadzić do przypadkowego potrącenia małego dziecka podczas zabawy. Dziecko nie powinno przeszkadzać psu przy jedzeniu, śnie ani odpoczynku.
Rasa na ogół nie jest dominująca wobec innych psów. Stopniowe, spokojne wprowadzenie kolejnego psa do domu zwykle nie powinno być trudne, jeśli opiekun zadba o właściwe zapoznanie, osobne zasoby na początku i możliwość odpoczynku każdego zwierzęcia. W domu z kotem największe znaczenie ma stopniowe zapoznanie, zabezpieczona przestrzeń dla kota i praca nad odwołaniem psa. Wczesna socjalizacja ułatwia wspólne życie, ale nie daje gwarancji, że dorosły seter nie uruchomi pogoni na zewnątrz.
Przykład z codziennej praktyki: młody seter może być spokojnym psem rodzinnym po spacerze z węszeniem i krótkim treningu, a po dniu spędzonym wyłącznie w ogrodzie często szuka własnego zajęcia. Najczęściej oznacza to bieganie, noszenie przedmiotów, szczekanie lub trudność z wyciszeniem.
Jakie zadania i zdolności pracy ma seter irlandzki?
Seter irlandzki został stworzony do przeszukiwania terenu, odnajdywania ptactwa i wskazywania jego obecności myśliwemu. Pracuje szeroko, wykorzystuje węch i charakterystycznie zastyga po wykryciu zwierzyny. Próby pracy wymagane w klasyfikacji FCI przypominają, że użytkowe pochodzenie rasy pozostaje elementem jej oceny hodowlanej. [2]
W życiu bez polowania podobne potrzeby można realizować przez tropienie, mantrailing, nosework, dummy training oraz ćwiczenia aportu. Warto zaczynać od prostych zadań w miejscach o małej liczbie rozproszeń. Długotrwałe dojrzewanie oznacza, że młody pies może znać komendę, ale nie zawsze potrafi wykonać ją przy zapachu zwierzyny. To etap szkolenia, który wymaga zabezpieczenia długą linką i cierpliwego zwiększania trudności.
Seter irlandzki nie ma szczególnych predyspozycji do wyczynowego trenowania sportów. Może natomiast dobrze funkcjonować w okazjonalnym agility, traktowanym jako urozmaicenie wspólnej aktywności, a nie presja na wynik. W szkoleniu warto maksymalnie urozmaicać ćwiczenia, ponieważ rasa szybko nudzi się częstym powtarzaniem jednego zadania. Zwłaszcza na początku najlepiej trenować w cichych, kameralnych miejscach, zanim pies nauczy się pracować mimo rozproszeń.
Jak dbać o sierść i zdrowie setera irlandzkiego?
Seter irlandzki wymaga regularnego czesania, kontroli uszu oraz sprawdzania sierści po każdym spacerze w zaroślach. Metalowy grzebień pozwala rozczesać włos od nasady po końce i usuwać drobne kołtuny, zanim staną się bolesne. Zwykle wystarcza pielęgnacja raz w tygodniu, natomiast w okresie intensywnego linienia może być potrzebna codziennie. Niewysterylizowane suki mogą silnie linieć po cieczce, a suki hodowlane także po odchowaniu młodych.
Po spacerze trzeba usunąć rzepy, patyki, liście i sprawdzić skórę pod kątem kleszczy. Po każdym intensywnym spacerze opiekun powinien nastawić się na konieczność kąpieli, szczególnie gdy pies biegał po błocie, w gęstych zaroślach lub w wodzie. Należy używać kosmetyku przeznaczonego dla psów o delikatnym, dłuższym włosie, a w razie potrzeby także odżywek ułatwiających rozczesywanie i chroniących jedwabistą strukturę szaty. Po kąpieli szatę należy dokładnie wysuszyć, zwłaszcza okolice uszu i frędzli.
Uszy kontroluje się regularnie, ponieważ zwisająca małżowina ogranicza przewiew. Zaleca się także wycinanie włosów rosnących w małżowinie usznej, ponieważ ułatwia to utrzymanie higieny i poprawia wentylację tej okolicy. Nie należy jednak rutynowo usuwać fizjologicznej wydzieliny z kanału słuchowego ani stosować przypadkowych preparatów. Ciemna wydzielina, intensywny zapach, zaczerwienienie, potrząsanie głową lub bolesność są wskazaniem do badania weterynaryjnego. W niektórych przypadkach groomer pomaga uporządkować włos przy małżowinie, lecz nie powinien wykonywać inwazyjnych zabiegów w uchu. Regularne wizyty u groomera mogą znacznie odciążyć opiekuna, zwłaszcza przy pielęgnacji piór, frędzli i miejsc podatnych na kołtuny.
Na jakie choroby zwrócić uwagę u setera irlandzkiego?
Seter irlandzki jest uznawany za rasę stosunkowo zdrową i odporną na warunki atmosferyczne. Dobrze znosi deszcz oraz wysokie temperatury, ale nie oznacza to braku ryzyka chorób ani zwolnienia opiekuna z zapewnienia psu dostępu do cienia i świeżej wody w czasie upałów. W materiałach dotyczących rasy wymienia się dysplazję stawów biodrowych, wady ustawienia powiek, postępujący zanik siatkówki, osad żółciowy, określany jako biliary sludge, oraz problemy uszne. Ze względu na budowę uszu mogą występować częste bakteryjne i grzybicze infekcje uszu. Te zagadnienia wymagają indywidualnej diagnostyki, ponieważ przedstawione źródła naukowe nie pozwalają potwierdzić częstości wszystkich wymienionych problemów w całej populacji seterów.
U szczeniąt i psów dorosłych warto szczególnie zwrócić uwagę na badania rodziców, dokumentację hodowlaną oraz objawy ze strony ruchu, oczu i przewodu pokarmowego. Sformułowanie „hipodysplazja” spotykane w niektórych opisach rasy jest nieprecyzyjne. Prawidłowa nazwa schorzenia wymienianego w kontekście dużych psów to dysplazja stawów biodrowych. W Polsce do uzyskania uprawnień hodowlanych wymagane są prześwietlenia w kierunku dysplazji stawów biodrowych.
Istnieje udokumentowana, dziedziczna wada odporności CLAD, czyli niedobór adhezji leukocytów psów. U setera irlandzkiego opisano mutację Cys36Ser w genie ITGB2, związaną ze zmianą w pozycji 107. U pierwotnie opisanego chorego psa wykryto ją sekwencjonowaniem oraz testem restrykcyjnym. [4] W badaniu 54 amerykańskich seterów irlandzkich czerwono-białych siedem psów, czyli 13%, było nosicielami mutacji. [4] W australijskiej populacji seterów irlandzkich stwierdzono siedmiu nosicieli wśród 92 badanych psów, co odpowiadało 7,6%. Autorzy zalecili selektywne decyzje hodowlane w liniach, w których allel występuje. [7]
W rasie opisano także enteropatię glutenozależną u psów predysponowanych. W badaniu zwiększoną przepuszczalność jelit obserwowano już u 4-miesięcznych szczeniąt, zanim rozwinął się częściowy zanik kosmków. W wieku 12 miesięcy była ona większa u psów na diecie zawierającej gluten niż u miotowych psów żywionych dietą bezglutenową. [6] Nie należy utożsamiać diety bez zbóż z dietą bezglutenową, ponieważ nie są to pojęcia całkowicie tożsame. Dobór sposobu żywienia powinien uwzględniać kondycję psa, tolerancję składników i zalecenia lekarza weterynarii.
Informacje zdrowotne mają charakter edukacyjny i nie zastępują badania ani zaleceń lekarza weterynarii.
Jak karmić setera irlandzkiego i zmniejszać ryzyko problemów żołądkowych?
Seter irlandzki powinien otrzymywać pełnoporcjową karmę dobraną do wieku, masy ciała, kondycji i rzeczywistej aktywności. Można stosować zarówno karmę suchą, jak i mokrą, o ile jest to karma pełnoporcjowa i właściwie dobrana do potrzeb psa. Praktycznym wyborem jest karma pełnomięsna, bogata w składniki odżywcze i pozbawiona zbóż. Opiekun może również zainteresować się dietą BARF, jednak wymaga ona świadomego bilansowania składników oraz konsultacji z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym. Nie ma jednej prawidłowej gramatury dla wszystkich psów tej rasy, ponieważ różne karmy mają odmienną kaloryczność. Porcję trzeba odczytać z tabeli producenta, a następnie korygować po ocenie sylwetki przez lekarza weterynarii.
Setery irlandzkie bywają niejadkami, dlatego przy wyborze karmy liczą się jej skład i kaloryczność, a także smakowitość oraz spokojny rytm posiłków. Nie należy jednak stale zmieniać pożywienia tylko dlatego, że pies jednego dnia je mniej chętnie. Utrzymujący się spadek apetytu, chudnięcie lub objawy jelitowe wymagają diagnostyki.
Rasa ma zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne, szczególnie w okresie wzrostu, kiedy szybko rozwija się układ kostny i mięśniowy. Szczenię nie powinno jednak rosnąć zbyt szybko ani być przekarmiane, ponieważ nadmierna masa ciała obciąża stawy. Punktem wyjścia do rozmowy o dawce jest RER: 70 razy masa ciała w kg do potęgi 0,75. Wynik mnoży się przez współczynnik aktywności, orientacyjnie około 2-3 dla szczenięcia, około 1,6 dla aktywnego dorosłego psa oraz około 1,2-1,4 dla psa po sterylizacji. Są to wartości orientacyjne, do potwierdzenia na opakowaniu karmy i podczas konsultacji weterynaryjnej.
Badanie dotyczące seterów irlandzkich wykazało, że karmienie raz dziennie wiązało się z większym ryzykiem rozszerzenia żołądka, z ilorazem szans 2,90. Podawanie jednego rodzaju pokarmu wiązało się z ryzykiem 3,15 razy większym. Nie potwierdzono niezależnego ryzyka wynikającego z samego stosowania suchej karmy, a ryzyko rosło wraz z wiekiem i nie zależało od płci. [5] W praktyce decyzję o liczbie posiłków, rodzaju karmy i aktywności po jedzeniu warto omówić z lekarzem, zwłaszcza u psa z objawami ze strony przewodu pokarmowego.
| Element żywienia | Seter irlandzki | Inne setery |
|---|---|---|
| Dobór porcji | Według RER, aktywności, kondycji i kaloryczności karmy | Ta sama zasada |
| Szczenię | Karma pełnoporcjowa dla rosnących psów, zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne i kontrola tempa wzrostu | Ta sama zasada |
| Dorosły pies pracujący | Korekta dawki do realnego wysiłku, kontrola masy ciała | Ta sama zasada |
| Pies z objawami jelitowymi | Diagnostyka weterynaryjna przed zmianą diety | Ta sama zasada |
Seter irlandzki – co trzeba wiedzieć o hodowli?
Hodowca setera irlandzkiego powinien udostępnić dokumenty pochodzenia, informacje o zdrowiu rodziców i warunki, w których wychowują się szczenięta. Pierwsze tygodnie życia są ważne dla późniejszego funkcjonowania psa. Szczenię powinno mieć bezpieczny kontakt z ludźmi, domowymi dźwiękami i odpowiednio prowadzonymi bodźcami, bez przeciążania go chaotycznymi doświadczeniami.
Okres socjalizacji szczenięcia przypada przede wszystkim od trzeciego do dwunastego tygodnia życia. Pierwszy kontakt z ludźmi, zwierzętami i sytuacjami społecznymi powinien rozpocząć się jeszcze w hodowli. Doświadczenia zdobyte w tym czasie wpływają na dorosłe zachowanie psa, jego reakcję na nowe miejsca, obcych ludzi, inne zwierzęta i codzienne bodźce.
Wybierając hodowlę, warto pytać o badania wykorzystywane w danej linii, w tym dostępność testów DNA dotyczących CLAD. Wyniki badań [4] i [7] pokazują, że nosicielstwo mutacji występuje w populacjach seterów. Celem odpowiedzialnej selekcji jest unikanie kojarzenia dwóch nosicieli, a nie automatyczne eliminowanie każdego psa nosiciela z hodowli bez oceny całej puli genetycznej.
W Polsce warto wybierać hodowle zarejestrowane w ZKwP, które wystawiają rodowody uznawane w systemie FCI. W ZKwP działa dosyć dużo hodowli setera irlandzkiego, dlatego stosunkowo łatwo znaleźć dostępne szczenię. Nie oznacza to jednak, że decyzję warto podejmować pochopnie. Niska cena, brak dokumentów i brak możliwości zobaczenia matki szczeniąt powinny budzić ostrożność. Ogłoszenia z ceną znacznie niższą od typowej najpewniej pochodzą z pseudohodowli i nie warto brać ich pod uwagę. Pseudohodowle nie podlegają kontroli pod względem zdrowia psów ani zgodności ich wyglądu i charakteru ze wzorcem rasy, dlatego zakup szczenięcia z takiego źródła wiąże się z większym ryzykiem. Warto również poznać setera irlandzkiego czerwono-białego, jeśli rodzina rozważa drugą irlandzką rasę wyżłów.
Ile kosztuje seter irlandzki i jego utrzymanie?
Szczeniak setera irlandzkiego kosztuje orientacyjnie około 4500 zł. Na cenę wpływają rodowód, pochodzenie rodziców, wyniki badań, wiek, płeć oraz reputacja hodowli. Znaczenie mają także doświadczenie hodowcy, utytułowanie rodziców oraz zgodność szczenięcia i jego linii ze wzorcem rasy. Kwota ma charakter orientacyjny i przed zakupem powinna zostać zweryfikowana bezpośrednio u odpowiedzialnych hodowców.
| Wydatek roczny | Od czego zależy koszt |
|---|---|
| Karma | Od masy psa, aktywności, rodzaju karmy i jej kaloryczności |
| Profilaktyka weterynaryjna | Od zakresu szczepień, ochrony przeciw pasożytom i stanu zdrowia |
| Grooming | Od częstotliwości wizyt, stanu szaty i zakresu usług |
| Leki oraz diagnostyka | Od indywidualnych potrzeb psa, dlatego nie mają stałego rocznego cennika |
Nie da się rzetelnie podać jednego rocznego kosztu utrzymania, ponieważ zwłaszcza żywienie, profilaktyka i leczenie znacząco różnią się między psami. Przed zakupem trzeba zaplanować budżet na regularne wizyty weterynaryjne, szkolenie, sprzęt spacerowy, zabezpieczenie przeciw kleszczom oraz ewentualną pomoc groomera.
Historia i geneza rasy – skąd wziął się seter irlandzki?
Seter irlandzki funkcjonował jako ukształtowany typ psa myśliwskiego już w XVIII wieku, choć dokładny przebieg powstania rasy nie został jednoznacznie udokumentowany. Przodków seterów łączy się ze starymi psami wystawiającymi, określanymi jako setting spaniele. W opisach historycznych wskazuje się przede wszystkim na psy z terenów Niemiec i Półwyspu Iberyjskiego, które miały wpływ na rozwój typu setera.
Nazwa „seter” wywodzi się od angielskiego „to set”, czyli przyjmować określoną pozycję. Odnosi się do sposobu pracy psa, który po odnalezieniu ptactwa zatrzymywał się i wskazywał zwierzynę myśliwemu.
Za jednego z ojców rasy uznaje się Arthura Frencha. Jego rodzina od 1793 roku prowadziła hodowlę French Park. Początkowo pojawiały się w niej psy czerwono-białe, lecz z czasem selekcję skierowano ku jednolitej maści. W 1882 roku w Irlandii utworzono klub miłośników tych psów, a pierwszy wzorzec opublikowano cztery lata później.
W Polsce setery irlandzkie pojawiły się na przełomie XIX i XX wieku. Podczas II wojny światowej większość seterów irlandzkich w kraju wyginęła. W pierwszych latach PRL odbudowę populacji wspierały psy z linii angielskich, a rasa zyskała w Polsce dużą popularność w latach 70. XX wieku.
Seter irlandzki był dawniej chętnie hodowany w Polsce, jednak obecnie ma już szczyt swojej popularności za sobą. Wciąż jest natomiast szczególnie ceniony w swojej ojczyźnie, czyli Irlandii, i występuje niemal we wszystkich krajach świata.
Rasa miała także swoich znanych miłośników poza Europą. Seter irlandzki należał do dwóch amerykańskich prezydentów: Harry’ego Trumana oraz Richarda Nixona. Ta ciekawostka dobrze pokazuje, że efektowny wygląd i rodzinne usposobienie rasy od dawna przyciągały uwagę także poza środowiskiem myśliwskim.
Porady dla nowych właścicieli setera irlandzkiego

Nowy opiekun setera irlandzkiego powinien przygotować dom na aktywnego, dużego psa, który potrzebuje jasnych zasad od pierwszego dnia. Przydadzą się legowisko ustawione w spokojnym miejscu, bramki zabezpieczające schody lub wybrane pokoje, dobrze dopasowane szelki, długa linka treningowa, metalowy grzebień, lokalizator GPS i bezpieczne zabawki do gryzienia.
Rodzina powinna ustalić wspólne reguły dotyczące kanapy, karmienia, odpoczynku i spacerów. Największym błędem przy młodym secie jest raz pozwalać na skakanie, a innym razem karać za identyczne zachowanie. Konsekwencja musi dotyczyć wszystkich domowników.
Seter nie jest najlepszym wyborem dla osoby, która chce psa spokojnego, samodzielnego i zadowalającego się krótkimi spacerami. Ze względu na silny instynkt myśliwski nie jest też rasą polecaną do typowo miejskiego stylu życia. Może natomiast dobrze pasować do aktywnej rodziny gotowej uczyć się pracy z psem, mającej łatwy dostęp do spokojnych terenów poza miastem. Osoby szukające mniejszej irlandzkiej rasy mogą poznać także Irish glen of imaal terrier – wygląd i usposobienie rasy, pamiętając, że terier ma inne potrzeby i inny styl pracy niż wyżeł.
Seter irlandzki ma wiele zalet: jest piękny, radosny, inteligentny, mocno związany z rodziną i chętny do wspólnych aktywności. Jednocześnie wymaga czasu, codziennego ruchu, pracy nad przywołaniem, cierpliwej socjalizacji oraz regularnej pielęgnacji. W przypadku trudności z pobudzeniem, pogonią za zwierzyną czy zostawaniem samemu warto skonsultować się ze szkoleniowcem pracującym metodami opartymi na nagradzaniu. Regularne wizyty u groomera mogą natomiast ułatwić utrzymanie efektownej szaty w dobrym stanie. To rasa satysfakcjonująca dla zaangażowanego opiekuna, ale wymagająca świadomej decyzji jeszcze przed zakupem szczenięcia.
Najczęściej zadawane pytania

Czy seter irlandzki nadaje się do mieszkania?
Seter irlandzki może mieszkać w mieszkaniu wyłącznie wtedy, gdy codziennie ma zapewnione długie spacery, pracę węchową i możliwość odpoczynku w domu. Ze względu na silny instynkt myśliwski rasa raczej nie powinna mieszkać w mieście, a zwłaszcza w jego zatłoczonym centrum. Metraż ma mniejsze znaczenie niż regularność aktywności oraz jakość szkolenia, ale w praktyce pies potrzebuje także częstych wyjazdów poza miasto, najlepiej na łąki i do lasu, gdzie może spokojnie eksplorować teren.
Czy seter irlandzki może biegać bez smyczy?
Seter irlandzki może być spuszczany ze smyczy wyłącznie w bezpiecznym miejscu i po solidnym wypracowaniu przywołania. Silny popęd pogoni wymaga ostrożności, zwłaszcza w lesie, przy drogach i w pobliżu zwierzyny. W miejscach o dużym ruchu należy prowadzić psa na smyczy lub długiej lince, a lokalizator GPS stanowi rozsądne dodatkowe zabezpieczenie.
Jak często czesać setera irlandzkiego?
Setera irlandzkiego zwykle czesze się raz w tygodniu, a w okresie intensywnego linienia nawet codziennie. Po spacerach w wysokiej trawie trzeba dodatkowo usuwać rzepy i zanieczyszczenia. Regularna pomoc groomera może ograniczyć problem kołtunów i ułatwić pielęgnację dłuższych frędzli.
Czy seter irlandzki jest dobry dla początkujących?
Seter irlandzki może trafić do początkującego opiekuna, który ma czas na naukę, szkolenie i codzienną aktywność z psem. Brak doświadczenia połączony z małą ilością czasu zwykle prowadzi do trudności wychowawczych. W razie problemów warto skorzystać z pomocy dobrego szkoleniowca.
Czy każdy seter irlandzki powinien jeść karmę bez zbóż?
W praktycznych zaleceniach dla rasy poleca się karmę pełnomięsną, bogatą w składniki odżywcze i bez zbóż, a alternatywą dla zainteresowanych opiekunów może być prawidłowo zbilansowana dieta BARF. Można stosować karmę suchą albo mokrą, jeśli jest pełnoporcjowa i odpowiada potrzebom psa. Dieta bez zbóż nie jest jednak dokładnie tym samym co dieta bezglutenowa. Przy objawach jelitowych lub planowaniu diety eliminacyjnej warto skonsultować jadłospis z lekarzem weterynarii. [6]
Czy seter irlandzki może długo zostawać sam?
Nie. Seter irlandzki źle znosi długotrwałą samotność i nie powinien regularnie pozostawać sam przez wiele godzin. Brak kontaktu z rodziną, połączony z niedoborem aktywności, może sprzyjać frustracji, niszczeniu przedmiotów, szczekaniu i trudnościom z wyciszeniem.
Czy seter irlandzki nadaje się do agility?
Seter irlandzki może dobrze bawić się w okazjonalne agility, szczególnie jako urozmaicenie spacerów i treningów. Nie jest jednak rasą predysponowaną do wyczynowego trenowania sportów. Ćwiczenia powinny być różnorodne, prowadzone bez przeciążania stawów i dostosowane do wieku psa.
Czy w Polsce łatwo znaleźć szczenię setera irlandzkiego?
Tak. W ZKwP działa dosyć dużo hodowli setera irlandzkiego, dlatego stosunkowo łatwo znaleźć szczenię. Warto jednak sprawdzić dokumenty pochodzenia, wyniki badań rodziców, warunki odchowu i sposób socjalizacji miotu. Oferty ze znacznie niższą niż typowa ceną najpewniej pochodzą z pseudohodowli i nie warto brać ich pod uwagę.
Aktualizacja: 2026-07-14
Recenzja merytoryczna: Tomasz N. – lekarz weterynarii z uprawnieniami PWZ. Data przeglądu: 2026-07-14.
Źródła
- FCI Standard No. 330, Irish Red and White Setter [link]
- FCI Breed Standard No. 120, Irish Red Setter [link]
- FCI Standard No. 006, English Setter [link]
- Foureman, Whiteley, Giger (2002), Canine Leukocyte Adhesion Deficiency: Presence of the Cys36Ser u03b2-2 Integrin [link]
- Elwood (1998), Risk factors for gastric dilatation in Irish setter dogs [link]
- Hall, Batt (1991), Abnormal permeability precedes the development of a gluten sensitive entero [link]
- Jobling, Ryan, Augusteyn (2003), The frequency of the canine leukocyte adhesion deficiency allele [link]
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii.