Pies rasy maltańczyk to niepozorne stworzenie, które na pozór przypomina sympatyczną maskotkę, jednak w rzeczywistości wyróżnia się naprawdę wielką osobowością. Jego przeznaczeniem jest bycie psem do towarzystwa. Nie oznacza to jednak, że nie pupil nie potrzebuje zaangażowania ze strony opiekuna. Wręcz przeciwnie – maltańczyki uwielbiają zabawę i zawsze chcą być w centrum uwagi. Ich szkolenie nie sprawia zazwyczaj problemów, jednak w żadnym wypadku nie powinno być zaniedbywane. 

Spis treści pokaż

Podstawowe informacje

Rozmiarmasa: 3–4 kg;
wzrost: 20–25 cm
Maśćbiała
Długość życia10-15 lat
Charakteraktywny, czuły, radosny

Maltańczyk – wygląd i opis rasy

Maltańczyk – wygląd i opis rasy

Już na początku warto zaznaczyć, że maltańczyki mają tylko i wyłącznie białą sierść. Wzorzec FCI nie zakłada żadnych łat, znaczeń czy innych wariantów kolorystycznych. Właśnie dlatego psy określane w ogłoszeniach jako czarne maltańczyki nie mają wiele wspólnego z opisywaną rasą. 

Sierść jest nie tylko biała, ale także długa. Może dorastać nawet do dwudziestu centymetrów. Włos jest jedwabisty, miękki w dotyku i lśniący. Szata powinna być prosta. Wzorzec nie dopuszcza żadnych fal czy loków. 

Kliknij!
Otterhound, czyli przyjacielski pływak z silnym węchem

Maltańczyk – wzrost i waga

Maltańczyk to niewielki psiak. Wysokość w kłębie nie może przekraczać 25 cm. Tułów zwierzęcia powinien być o jedną trzecią dłuższy od wysokości, co sprawia, że pies ma budowę nieco wydłużoną i smukłą. Czaszka maltańczyka jest spłaszczona, a uszy wiszące i przylegające. Znajdują się na nich długie włosy, dlatego na pierwszy rzut oka mogą być one całkowicie niewidoczne.

W przypadku rasy maltańczyk waga zależna jest od indywidualnych cech każdego osobnika oraz od płci. Suczki są nieznacznie lżejsze od samców. Wzorzec zakłada wagę pomiędzy 3 a 4 kg.

Maltańczyk – usposobienie i zachowanie

Maltańczyk – usposobienie i zachowanie

Pomimo swoich niewielkich rozmiarów maltańczyk ma dużą osobowość i bardzo lubi wszelkie aktywności. Co prawda potrzeba ruchu nie jest u niego tak duża jak u większych ras psów, jednak spacery wokół bloku to zdecydowanie za mało. Mowa tu także o aktywności intelektualnej. 

Maltańczyk – zabawa i nauka

Maltańczyki są bardzo inteligentne i szybko się uczą, jednak pozostawione same sobie mogą stać się naprawdę nieznośne. Znudzone same organizują sobie czas i możesz być pewien, że wyposażenie domu nie wyjdzie z tego bez szwanku. Warto więc zadbać o rozwijające zabawy, maty węchowe oraz naukę nowych sztuczek. 

Ze względu na dosyć dużą inteligencję i chęć do pracy zarówno młode, jak i dorosłe maltańczyki są bardzo wdzięcznymi obiektami szkolenia. Z opiekunem nawiązują bardzo silną relację. Jeżeli jest ona świadoma i oparta na zrozumieniu oraz szacunku, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby taki duet spróbował swoich sił w treningach posłuszeństwa. 

Maltańczyk – stosunek do człowieka

Maltańczyk – stosunek do człowieka

Maltańczyki to czułe i bardzo sympatyczne psy, które swoją rodzinę traktują uważają za centrum wszechświata. Z ukochanym opiekunem chcą przebywać przez cały czas i wymagają od niego dużo uwagi. Jest to bez wątpienia urocze, jednak może przekładać się na problemy z pozostawaniem samodzielnie. Szczenię trzeba od samego początku przyzwyczajać do zostawania samego w domu, w przeciwnym razie może zacząć przejawiać lęk separacyjny.

Maltańczyki – szczekanie i stosunek do obcych

Zachowanie maltańczyków nie jest uciążliwe, jeśli chodzi o szczekanie. Nie są to głośne psy. Kiedy w ich otoczeniu stanie się coś, co wzbudzi ich czujność, nie boją się jednak głośno zaalarmować opiekuna. W stosunku do obcych są serdeczne. Łatwo zyskać ich zaufanie, jeżeli oczywiście jest się w stosunku do nich odpowiednio delikatnym i uprzejmym. 

Maltańczyk biały – zdrowie

Maltańczyk biały – zdrowie

Maltańczyk to pies stosunkowo zdrowy, który nie cierpi raczej na choroby genetyczne. Tak jak u innych niewielkich ras, może zdarzyć się u niego wypadanie rzepek. Jednak w opinii hodowców są to stosunkowo rzadkie przypadki. 

Pod dłuższą sierścią dorosły maltańczyk nie ma podszerstka. To sprawia, że w niskiej temperaturze na dłuższe spacery potrzebuje dobrze uszytego ubrania ochronnego. Podczas upałów należy zapewnić psu dostęp do cienia i chłodnej wody. Wysokie temperatury są dla maltańczyka o wiele mniej uciążliwe niż niskie. 

Kliknij!
Najmniejszy pies myśliwski spośród jamników – jamnik króliczy krótkowłosy, długowłosy i szorstkowłosy! Co warto o nim wiedzieć?

Spośród chorób, które mogą przydarzać się rasie, często wymienia się syndrom WSDS (shaker dog syndrom), nazywany także zespołem drżenia białych psów. Objawia się to niewielkimi drgawkami, które sporadycznie pojawiają się u zwierząt.

Problemy zdrowotne dotyczą często psów, które określane są jako maltańczyk miniaturka. Według opisów lekarzy weterynarii u tych osobników występuje na przykład wysokie ryzyko pojawienia się wad serca czy problemów ze spojówkami, a także kamień nazębny. Z tego powodu warto wybrać taką hodowlę maltańczyka, która ma dobre opinie i działa zgodnie ze wzorcem FCI.

Pies maltańczyk – pielęgnacja

Pies maltańczyk – pielęgnacja

Sierść maltańczyka powinna być poddawana regularnej pielęgnacji. Jej podstawą jest intensywne szczotkowanie. Po każdym spacerze należy dokładnie rozczesać włos, aby pozbyć się potencjalnych kołtunów i zabrudzeń. Jest to szczególnie istotne w przypadku wyjść do lasu, na łąkę czy górski szlak. 

Maltańczyk – wizyty u groomera

Zaleca się regularne wizyty u groomera, który ostrzyże psa i w sposób profesjonalny zadba o jego szatę. Włosy maltańczyka nie wypadają w znacznej ilości, jednak rosną przez całe życie, tak jak ludzkie. Z tego powodu wymagają specjalistycznej pielęgnacji. Wizyta u profesjonalisty będzie również znacznym ułatwieniem dla ciebie.

Maltańczyki a problemy z zaciekami

Maltańczyki często miewają problemy z zaciekami w okolicach oczu. Zwykle są one efektem niedrożności kanalików łzowych. W niektórych przypadkach winne są alergie albo włosy podrażniające mechaniczne gałkę oczną. Warto więc podczas pielęgnacji poświęcić temu obszarowi więcej czasu. Regularnie przemywaj oczy maltańczyka roztworem soli fizjologicznej. W sklepach zoologicznych dostępne są też specjalne przeznaczone do tego preparaty. Nie używaj domowych sposobów czy rumianku, który może silnie uczulać.

Maltańczyk – żywienie

Maltańczyk – żywienie

Maltańczyki to psy o ogromnym apetycie. Oznacza to, że nawet najedzone potrafią upominać się o jedzenie. Koniecznie więc zadbaj o to, aby twój maltańczyk nie jadł więcej, niż potrzebuje – dieta maltańczyka powinna być dostosowana przede wszystkim do jego aktywności ruchowej. To uchroni go przed nadwagą. A co warto mu podawać? Dobrej jakości suchą karmę, przeznaczoną dla małych ras. W ten sposób dostarczysz mu niezbędnych składników.

Karma dobrana odpowiednio do wieku pupila wystarczy, aby pies był zdrowy i szczęśliwy. Jeśli chcesz możesz także kupić suplementy witaminowo-mineralne oraz psie smakołyki, dzięki czemu maltańczyk będzie miał zdrową, piękną sierść i dobrą kondycję.

Czym karmić maltańczyka, a czego się wystrzegać?

Karma dla maltańczyka to najlepsze rozwiązanie, jednak możesz nieco urozmaicić jego dietę. Jeśli sam przygotujesz zmielone, chude mięso (nie więcej niż 60 gramów dziennie), dodaj do niego:

  • ryż;
  • warzywa.

Ważne jest też, aby maltańczyk miał cały czas dostęp do świeżej wody.Psy opisywanej rasy nie mogą natomiast jeść resztek i tego, czym akurat zajada się ich właściciel. Jeśli wciąż nie jesteś pewien, czym karmić maltańczyka, skontaktuj się z weterynarzem. Mimo wszystko pamiętaj, że odpowiednia karma to bazowy i w zupełności wystarczający składnik diety takiego psa.

Maltańczyk – hodowla

Maltańczyk – hodowla

Opis rasy sprawia, że maltańczyki są obecnie bardzo popularne. Znalezienie hodowli nie powinno stanowić szczególnej trudności. Warto jednak zwrócić uwagę na pułapki, które mogą czyhać na przyszłego opiekuna. 

Kliknij!
Braque du bourbonnais, czyli średniej wielkości wyżeł pochodzący z Burbonii

Maltańczyk miniaturowy – dlaczego to zły wybór?

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna bardzo wyraźnie zaznacza we wzorcu, że dorosły maltańczyk nie powinien ważyć mniej niż 3 kilogramy. Wiąże się to przede wszystkim ze znacznym pogorszeniem jego stanu zdrowia. Bardzo łatwo więc wywnioskować, że maltańczyk miniaturka po prostu nie istnieje. Skąd więc tak duża popularność tego określenia w sieci? Wielu osobom zależy na tym, aby ich psy były jak najmniejsze – mogą wówczas mieścić się do torebki i słodko wyglądają na zdjęciach. 

To bardzo niebezpieczny i niepokojący trend. Wielu pseudohodowców rozmnaża psy słabe i chore tylko po to, aby sprzedać je jako miniaturki. W skrajnych sytuacjach krzyżowane są psy, które wcześniej głodzi się po to, aby były jak najmniejsze i nie rozwijały się prawidłowo. Nie wspieraj takiego okrucieństwa. Wybieraj hodowle zarejestrowane w Związku Kynologicznym w Polsce i osobiście je odwiedzaj. 

Dla pewności dowiedz się, jakie badania genetyczne mieli wykonane rodzice twojego przyszłego szczeniaka. U hodowcy uzyskasz też informacje o wadze przodków, co wskaże, czy linia jest prawidłowa.

Maltańczyk – cena

Jaka jest cena maltańczyka z rodowodem FCI? Obecnie ceny szczeniąt wahają się w zakresie od 3 do 5 tysięcy złotych. Stawki za konkretnego psa ustalane są indywidualnie przez każdego hodowcę, dlatego kwestie finansowe zawsze powinny być dokładnie omówione jeszcze przed podjęciem ostatecznej decyzji. Nie kupuj pierwszego lepszego szczeniaka maltańczyka! Przed dokonaniem wyboru skontaktuj się z kilkoma wybranymi hodowlami zrzeszonymi w ZKwP.

Maltańczyk pies – historia rasy

Maltańczyk jest jedną z najstarszych ras w Europie. Istnieją podejrzenia, że podobne psy znane były już cywilizacjom starożytnym, między innymi Rzymianom i Grekom. Wbrew swojej nazwie rasa nie pochodzi z Malty, jednak to właśnie ta wyspa – z racji swojego strategicznego położenia na Morzu Śródziemnym – stała się w pewnym momencie obszarem najczęstszego występowania tych psów. Dziś biały maltańczyk to bardzo częsty widok na ulicach i podwórkach.

Maltańczyk – pochodzenie rasy

Wizerunki maltańczyków można odnaleźć na różnego rodzaju starożytnych dziełach sztuki, między innymi ceramicznych naczyniach i freskach naściennych. Razem z kupcami psy te wędrowały do pozostałych obszarów Europy, a także na Bliski i Daleki Wschód – od Chin aż po Filipiny. 

Dokładne pochodzenie maltańczyków nie jest znane. Istnieje kilka hipotez, które jednak nie są możliwe do weryfikacji. Według jednej wersji te psy wywodzą się z terenów Dalekiego Wschodu. Inna z kolei zakłada, że rasa powstała na Sycylii. W świadectwach greckiego geografa Strabona (25 r. p.n.e.) znajdują się wzmianki o wyspie, na której mieszkają niewielkie białe pieski.

Jak piesek maltańczyk podbił świat?

Wraz z rzymskimi legionami rasa dotarła na tereny Wysp Brytyjskich, gdzie szybko zaskarbiła sobie sympatię tamtejszych elit. Jej przedstawiciel był ulubieńcem królowej Marii Stuart oraz Henryka VIII. Największą popularnością maltańczyki cieszyły się na dworze Elżbiety I, która otrzymała psa od tureckich posłańców. 

Kliknij!
Wyżeł włoski szorstkowłosy (spinone italiano) - opis, charakter i historia rasy

To właśnie z Wielkiej Brytanii w późniejszych wiekach rasa stopniowo rozprzestrzeniała się na inne kraje – w tym Stany Zjednoczone i Kanadę. W XX wieku ukształtowały się dwa wzorce, które nieco różniły się szczegółami. Jeden z nich dominował w hodowlach niemieckich, a drugi w angielskich. 

Maltańczyk w Polsce

Do Polski maltańczyki trafiły bardzo wcześnie, bo już w XIV wieku. Zwane małymi pieskami maltańskimi, podbiły serca mistrzów krzyżackich i polskich dam dworu. Psom tej rasy swoje utwory poświęcili tacy twórcy jak Jan Andrzej Morsztyn czy Jan Ursyn Niemcewicz.

Maltańczyki cieszyły się dużą popularnością w dwudziestoleciu międzywojennym. Po wojnie ich blask nieco przygasł, jednak obecnie coraz więcej osób decyduje się na kupno psa tej rasy. 

Maltańczyk – dla kogo?

Z charakteru maltańczyk jest psem bardzo wesołym. Jego duża podatność na szkolenie sprawia, że nawet niedoświadczony opiekun poradzi sobie z wychowaniem. Warto jednak pamiętać, że pomimo swojego niewielkiego wzrostu zwierzę potrzebuje jasnego wyznaczenia granic. To bardzo bystry pies, który wykorzysta każdy przejaw niekonsekwencji na własną korzyść. Brak wychowania sprawi, że bardzo szybko to właśnie dorosły pies będzie rządził całym domem.

Maltańczyk a dzieci

Maltańczyk to bardzo wszechstronna rasa. Jej przedstawiciel będzie doskonałym towarzyszem zarówno dla dzieci, jak i dla osób starszych. Trzeba tylko dokładnie wytłumaczyć maluchom, że piesek jest delikatny i wymaga szczególnego traktowania. Raczej nie zaleca się pozostawiania zwierzaka samego z dziećmi.

Maltańczyk – stosunek do innych zwierząt

Te psy niezwykle przywiązują się do swojego opiekuna, dlatego raczej nie odnajdą się w domach, które regularnie i na długo zostają puste. To rasa dla rodziny, która chce chętnie i aktywnie spędzać z nią dużo czasu. Można z powodzeniem trzymać maltańczyka w jednym domu z psami i kotami, raczej dogadują się z innymi zwierzętami. W stosunku do innych psów może być nieco nieufny, dlatego będzie wymagał dobrej socjalizacji. 

Maltańczyk to rasa do towarzystwa

Ze względu na swoje rozmiary maltańczyk raczej nie sprawdzi się w roli psa obronnego. Nawet mimo tego, że jest dość szczekliwy. W domach z ogrodem będzie chętnie patrolował teren i z pewnością da znać, kiedy zadzieje się coś niepokojącego. Zasadniczo jest to jednak typowy piesek dla towarzystwa, idealny do codziennego życia. Sprawdzi się także w niektórych psich sportach. 

Maltańczyki – ciekawostki

Z uwagi na długą historię rasy, związanych z nią jest kilka ciekawostek. Oto one:

  • wizerunek maltańczyka pojawiał się na przestrzeni wieków w wielu dziełach kultury. W polskiej literaturze zachowała się „Oda do Kasperka” Jana Ursyna Niemcewicza. Poemat odnosi się do maltańczyka, którego opiekunką była starościna małgoska Anna Szaniawska;
  • w Turcji wierzono, że maltańczyki potrafią leczyć choroby.

Maltańczyk – czy to pies dla ciebie?

Maltańczyk to bardzo sympatyczny piesek z długą historią. Jak przed wiekami, tak i dzisiaj jest doskonałym przyjacielem i wiernym towarzyszem. Szukając szczeniaka dla siebie, warto kierować się wzorcem rasy i rodowodem. Eksperymenty, takie jak rzekomy maltańczyk miniaturka, nie tylko krzywdzą wiele zwierząt, ale także niszczą rasę, która ma wspaniałe i bardzo długie tradycje.

Kliknij!
Owczarek anatolijski – potężny i nieustraszony stróż wyłącznie dla doświadczonego opiekuna. Opis rasy anatoliana

Popularne imiona dla psa rasy maltańczyk

Popularne imiona dla psa rasy maltańczyk to:

  • Luna;
  • Lola;
  • Maks;
  • Bruno;
  • Nela.

Najczęściej zadawane pytania

Czy maltańczyk jest szczekliwy?

Maltańczyk jest dość szczekliwy, o wynika z jego natury i chętnie pilnuje domu. Te psy jednak łatwo się uczą i nadmiernego szczekania możemy go oduczyć.

Czy jest coś takiego jak maltańczyk miniaturka?

Coś takiego jak maltańczyk miniaturka nie istnieje. Jeśli widzisz takie ogłoszenia, uważaj, to prawdopodobnie pseudohodowla. 

Czy maltańczyki są inteligentne?

Maltańczyki są bardzo inteligentne i łatwo się uczą, szybko opanowują sztuczki i są podatne na tresurę. 

Jakie są pieski maltańczyki?

Maltańczyki to niewielkie, białe pieski to towarzystwa. Są radosne i inteligentne, szybko się uczą, i pomimo niewielkich rozmiarów są bardzo odważne. Kochają być głaskane, a także zabawę i długie spacery. 

Czemu pies maltańczyk śmierdzi?

Jeśli twój maltańczyk śmierdzi, może być to wynikiem bakterii rozwijających się na jego skórze. To może być odpowiedni czas na kąpiel. Brzydki zapach z pyska u maltańczyka i innych ras małych psów może być wynikiem kamienia nazębnego i innych problemów stomatologicznych.

Jak wygląda rasa maltańczyk?

Rasa maltańczyk charakteryzuje się czystobiałym umaszczeniem. Ma ciemne oczy i jest raczej nieduży. Dorosłe psy dorastają do maksymalnie 25 centymetrów wysokości w kłębie i osiągają około 2-4 kilogramów wagi.

Ile kosztuje miniaturka maltańczyka?

Nie występuje taka rasa. Psy określane jako maltańczyk miniaturka, najprawdopodobniej pochodzą z pseudohodowli. Szczenięta maltańczyka z rodowodem kosztują od 1500 do 3000 złotych. 

Ile piesków może mieć maltańczyk?

Z reguły maltańczyk może mieć od 4 do 5 szczeniąt w miocie. Rzadko zdarza się, aby było ich więcej. 

Czy maltańczyki często chorują?

Podobnie jak inne psy małych ras maltańczyki mają tendencję do problemów ze stawami oraz stomatologicznych. Mają też genetyczne uwarunkowania do alergii, hipoglikemii, kichania wstecznego, zapadalności tchawicy, zespołu drżenia, PRA i zespolenia wrotno-obocznego.

Czemu maltańczyk jest smutny?

Maltańczyk to naturalnie radosny pies, jeśli więc jest smutny i osowiały, może to świadczyć o kilku kwestiach. Po pierwsze, może brakować mu ruchu — to bardzo energiczne pieski, które potrzebują kilku spacerów i zabaw dziennie. Po drugie, może być to oznaka choroby, wówczas należy zabrać go do weterynarza. Po trzecie, może tęsknić za właścicielem, szczególnie jeśli na dłuższy czas zostaje sam w domu. 

Jaka jest najlepsza karma dla maltańczyka?

Najlepsza karma dla maltańczyka to taka o wysokiej zawartości mięsa i podrobów, zawierająca dodatek warzyw i niewiele zbóż. 

Ile powinien ważyć maltańczyk?

Dorosły maltańczyk według wzorca FCI powinien ważyć od 3 do 4 kilogramów. 

Czego nie powinien jeść maltańczyk?

Maltańczyk zdecydowanie nie powinien jeść po nas resztek. W jego diecie nie powinna też występować przewaga zbóż. Ponadto nie można podawać mu jedzenia szkodliwego dla psów jak ksylitolu, czekolady, czy kawy i herbaty.

Jakie owoce i warzywa może jeść maltańczyk?

Maltańczyk może jeść takie owoce i warzywa jak: ziemniaki, marchewki, brokuły, dynia, buraki, papryka, kalafior, rzepa, cukinia, ogórek, jabłko, banan, gruszka, maliny, truskawki i borówki.

Kliknij!
Coton de tulear – energiczny przybysz z Madagaskaru

Ile powinien jeść roczny maltańczyk?

Dorosły maltańczyk powinien jeść 2-3 posiłki dziennie, dostając około 60-75 g karmy jednorazowo. 

Jakie mięso gotować maltańczykowi?

Maltańczykowi można gotować każdy rodzaj mięsa, zarówno chude, jak i tłuste, gotowany w wodzie bez soli. 

Czy maltańczyk może jeść indyka?

Maltańczyk może jeść indyka, tak jak i inne rodzaje mięsa, o ile zostanie ugotowany w wodzie bez soli. Jest on mniej uczulający od kurczaka. 

W czym kąpać maltańczyka?

Maltańczyka należy kąpać w specjalnym szamponie dla psów. Pieski tej rasy powinniśmy kąpać raz w tygodniu, już od szczenięcia.

Czy maltańczyk może jeść drób?

Maltańczyk może jest zarówno drób, jak i inne rodzaje mięsa. Należy je jednak odpowiednio przygotować, gotując w wodzie, bez soli i nie dodawać żadnych przypraw. 

Jaka fryzura dla maltańczyka?

Popularne fryzury dla maltańczyków to bardzo krótko przycięte włosy, klasyczna sierść średniej długości, albo pokazowe długie włosy, widywane na wystawach psów. Możemy też przy włosach średniej długości zapuścić pieskowi dłuższe na uszach, co tworzy wrażenie boba.

Skąd pochodzi rasa psów maltańczyk?

Pochodzenie rasy psów maltańczyk nie jest nam dokładnie znane, ze względu na to, że jest to jedna z najstarszych ras świata. Była znana już w starożytnym Egipcie, Rzymie i Grecji. Istnieje teoria, że rasa ta pochodzi z wyspy Meledy, uznanej mylnie za Maltę — stąd nazwa.

Czy maltańczyki lubią inne psy?

Maltańczyki lubią inne psy i będą dobrymi towarzyszami dla zwierząt mieszkających w naszym domu. 

Co lubi robić maltańczyk?

Maltańczyki lubią zarówno zabawę, jak i treningi, z ludźmi i innymi psami. Szybko się uczą i mają dobrą kondycję. Kochają też odpoczywać z opiekunem i być głaskane. 

Czy maltańczyk to dobry wybór?

Maltańczyk to dobry wybór dla osób, które wiele czasu spędzają w domu. Ten pies jest przyjacielski i energiczny. Bardzo szybko przywiązuje się do człowieka i potrzebuje kontaktu z nim. Zdecydowanie nie jest to rasa, którą można zostawić samotnie w domu na cały dzień. 

Co zrobić, żeby maltańczyk nie miał zacieków?

Żeby maltańczyk nie miał zacieków pod oczami, należy je regularnie przemywać solą fizjologiczną, wyciągać z nich dostające się do nich włoski i poranne „śpioszki”. 

Jak dbać o oczy maltańczyka?

Oczy maltańczyka wymagają szczególnej pielęgnacji, ponieważ psy tej rasy mają problemy z nadmiernym łzawieniem. Należy codziennie przemywać je delikatnym płynem jak roztwór z soli fizjologicznej. 

Jak opiekować się psem maltańczykiem?

Maltańczyk to pies, który wymaga regularnej pielęgnacji. Konieczne jest obcinanie mu pazurów, kąpiele oraz czesanie, a także czyszczenie uszu i przemywanie oczu.