Zebry na dobre zadomowiły się już w popkulturze. Spotykamy je w kreskówkach, książkach i opowieściach. Dodatkowo mianem zebry określa się przejścia dla pieszych i czarno-białe ciasta, a zaszczytne imię tego zwierzaka nosi wiele firm i przedsiębiorstw. O samych zebrach wiadomo jednak powszechnie dosyć mało. Z tego artykułu dowiesz się nie tylko tego, gdzie zebry żyją i co jedzą, ale też – jakie są ich zwyczaje.

Gatunki zebr spotykanych w Afryce

zebra gatunki
zebra – czarna w białe paski czy biała w czarne paski? poznaj bliżej tego ciekawego zwierzaka! 7

Dla wielu osób nową informacją będzie to, że zebra to nie jeden, a istocie aż trzy różne gatunki z rodziny koniowatych, które występują pod wspólną łacińską nazwą Equus. Wszystkie mają krępe ciało w czarno-białe pasy, stosunkowo krótkie nogi i muskularną szyję. 

Zebra górska (Equus zebra)

To najmniejsza ze wszystkich zebr. Wysokość jej ciała nie przekracza 130 centymetrów. Żyje w łańcuchach górskich południowo-zachodniej Afryki. Kiedy robi się chłodniej, stada przenoszą się do zadrzewionych wąwozów. To gatunek silnie zagrożony zaginięciem, gdyż został zdziesiątkowany przez myśliwych w drugiej połowie XX wieku. 

Wyróżnia się dwa podgatunki zebry górskiej:

  • zebrę namibską (Equus zebra hartmannae),
  • zebrę przylądkową (Equus zebra zebra)

Zebra Grevy’ego (Equus grevyi) 

To największa ze wszystkich zebr: jej wysokość w kłębie wynosi od 140 do 160 centymetrów, a długość ciała może dochodzić nawet do 3 metrów. Charakterystyczne są długie i szerokie uszy zebry Grevy’ego.

Ze względu na popularność pozyskiwania skóry tego gatunku zebry, liczba jego osobników od lat siedemdziesiątych XX wieku drastycznie spadła. Obecnie można spotkać je wyłącznie w Kenii i północnej części Etiopii. Zwierzęta te całkowicie wytępiono z terenów Somalii. 

Kliknij!
Pandka ruda – niewielki i tajemniczy zwierzak rodem z Azji. Poznaj ją bliżej!

Zebra stepowa (Equus quagga

Ten gatunek zebry jest zdecydowanie najbardziej powszechny i w przeciwieństwie do innych niezagrożony wyginięciem. Zebra stepowa ma wysokość w kłębie około 140 centymetrów. Dojrzały samiec zebry tego gatunku może ważyć nawet 300 kilogramów!

Wyróżnia się aż sześć podgatunków zebry stepowej:

  • zebra równikowa (Equus quagga boehml);
  • zebra sawannowa (Equus quagga borensis);
  • zebra pręgonoga (Equus quagga chapmani);
  • zebra równinna (Equus quagga crawshayi);
  • zebra damarska (Equus quagga burchelli);
  • zebra kwagga (Equus quagga quagga) – gatunek wymarły.

Zebra – zwierzę w paski. Co o nich wiemy?

zebra zwierzę w paski
zebra – czarna w białe paski czy biała w czarne paski? poznaj bliżej tego ciekawego zwierzaka! 8

Czarno-białe pasy to zdecydowanie najbardziej charakterystyczny element ciała zebry. Naukowcy nie są zgodni co do tego, po co dokładnie ewolucja wyposażyła te zwierzęta w takie właśnie wzory. 

Najczęściej powtarza się teoria, że paski mają za zadanie ułatwić ucieczkę przed drapieżnikiem. Stado zebr „zlewa się” polującemu zwierzęciu w jedno, dlatego wybór najsłabszego osobnika jest zdecydowanie utrudniony. 

Ponadto według niektórych specjalistów czarno-białe kolory nie przyciągają much tse-tse. W przeciwieństwie do innych zwierząt kopytnych z tego regionu zebry są wolne od pasożytów i chorób, które te powodują. 

Skóra zebry pod futrem jest czarna. Pokrycie ciała paskami to kwestia bardzo indywidualna – niektóre zebry są w większości białe, inne mają więcej czerni. Układ pasków jest w każdym przypadku inny. 

Stadni mieszkańcy sawanny – jak żyją zebry?

Zebry występują wyłącznie w Afryce. Najczęściej spotykane zebry stepowe zamieszkują rozległe tereny sawanny, na których prawie nie ma drzew. Zebry górskie, jak sama nazwa wskazuje, żyją w terenach górzystych, a sezonowo przenoszą się do zadrzewionych wąwozów. Z kolei zebry Grevy’ego można spotkać na bardzo wąskich obszarach Etiopii i Kenii. 

Wszystkie gatunki zebr żyją w stadach, które liczą od 20 do 30 osobników. Najczęściej są to stada rodzinne, w których panuje ścisła hierarchia. Na czele każdej grupy stoi najsilniejszy ogier, który pod swoją opiekę bierze harem klacz i ich potomstwo. 

Kliknij!
Tamaryny – poznaj bliżej te energiczne i inteligentne małpki

Kiedy nadchodzi pora godowa, młodsze samce mogą próbować rywalizacji z przywódcą stada. Wówczas dochodzi do walk, których rozstrzygnięcie może zmienić hierarchię w zwierzęcej grupie. 

Czym żywią się zebry na sawannie? 

zebra czym się żywi
zebra – czarna w białe paski czy biała w czarne paski? poznaj bliżej tego ciekawego zwierzaka! 9

Zebry, jak niemal wszystkie koniowate, są zwierzętami roślinożernymi. Żyją jednak na bardzo zróżnicowanych obszarach, dlatego ewolucja przystosowała je do bardzo dużej tolerancji pokarmowej. 

Zebra jest w stanie zjeść świeżą i wysuszoną trawę, liście czy korzenie. W okresach suchych, kiedy dostęp do bujnej roślinności jest ograniczony, zebry zjadają także krzewy, gałązki czy pojedyncze zioła.

Zebry w zoo – gdzie można je spotkać?

Zebry, szczególnie te stepowe, są bardzo popularnymi zwierzętami, które można spotkać zarówno w tych większych, jak i w mniejszych ogrodach zoologicznych. Jeżeli chcesz podziwiać zebrę na żywo, możesz udać się na przykład do zoo:

  • w Warszawie,
  • we Wrocławiu,
  • w Gdańsku,
  • w Płocku,
  • W Zamościu.

Na wybiegach ogrodów zoologicznych najczęściej odtwarza się warunki, które są dla tych zwierząt naturalne. W związku z tym zebry mieszkają tam w relatywnie niedużych stadach rodzinnych. W wielu polskich zoo (na przykład tym we Wrocławiu) często przychodzą na świat także małe zebry.  

Ciekawostki o zebrach 

zebra ciekawostki
zebra – czarna w białe paski czy biała w czarne paski? poznaj bliżej tego ciekawego zwierzaka! 10
  • W komunikacji wewnątrzgatunkowej tych zwierząt bardzo ważny jest język ciała. Szczególną rolę pełnią uszy zebry, które mogą obracać się nawet o 360 stopni! Są one odzwierciedleniem emocji zwierzęcia. 
  • Zebry są blisko spokrewnione z końmi. Te dwa gatunki mogą się ze sobą krzyżować. Ich potomstwo nazywa się zebryną lub zebroidem. Zazwyczaj jest ono bezpłodne, chociaż nie ma co do tego reguły. 
  • Zebry czasami krzyżuje się także z osłami. Ich potomstwo określane jest jako zebrula.
  • Wbrew sympatycznemu wyglądowi charakter zebr wcale nie należy do szczególnie ugodowych. Wręcz przeciwnie, słyną one z zadziorności, a nawet agresji. Wściekła zebra kopie i gryzie, a w niektórych przypadkach jest w stanie zabić nawet dużego drapieżnika (na przykład lwa). 
  • Podobnie jak konie, zebry śpią na stojąco. 
  • Na pustym stepie jedyną szansą na ucieczkę przed drapieżnikiem jest dla zebry galop. Z tego powodu natura obdarzyła te zwierzęta dużą prędkością. Stado jest w stanie osiągnąć prędkość nawet 65 kilometrów na godzinę. Maluchy już po kilku godzinach od urodzenia mogą biec razem z nim.
  • Paski zebry są odpowiednikiem ludzkich odcisków palców. Każdy osobnik ma swój unikalny wzór, który nigdy się nie powtarza. 
  • Zebra stepowa uchodzi za najbardziej stabilną ze wszystkich trzech gatunków. 
  • Podczas ataku drapieżnika stado działa jak dobrze naoliwiona maszyna. Jeden z osobników daje znak o pojawieniu się niebezpieczeństwa, a reszta rozpoczyna bieg. Na przedzie idą najsilniejsze samce, które mają za zadanie bronić pozostałych członków stada. Kiedy jedna zebra zostanie zaatakowana, inne krążą dokoła i próbują ją uratować. 
  • Zebry przez wieki były traktowane przez ludzi Zachodu trochę jak ozdobne konie. Już w starożytnym Rzymie ciągnęły rydwany w cyrkach. Do karoc zaprzęgali je także członkowie brytyjskiej klasy wyższej w XIX i na początku XX wieku.
  • W latach siedemdziesiątych XX wieku nastąpiła fala polowań na zebry w celu sprzedaży ich futer. Przez to dwa z trzech gatunków tego zwierzęcia są obecnie na skraju wyginięcia. 
  • Zebra Marty to jeden z głównych bohaterów lubianej na całym świecie serii filmów „Madagaskar”. 
Kliknij!
Co jedzą kangury? Poznaj ich jadłospis i sprawdź, jak wygląda życie australijskich torbaczy!

Zebra – podsumowanie 

zebra podsumowanie
zebra – czarna w białe paski czy biała w czarne paski? poznaj bliżej tego ciekawego zwierzaka! 11

Zebry to jedne z najbardziej rozpoznawalnych zwierząt. Mimo wszystko o ich prawdziwej naturze niewiele wiadomo. Ewolucja wyposażyła je w paski po to, aby lepiej kamuflowały się przed drapieżnikami i unikały przegrzania. 

Obecnie zebry można spotkać w niemal każdym polskim ogrodzie zoologicznym. Tam żyją w konfiguracjach podobnych do naturalnych. Niewielkie stada składają się z ogiera i haremu samic. 

Chociaż zebry uchodzą za sympatyczne zwierzaki, to ich charakter jest dosyć ciężki. Mimo wszystko warto zgłębiać wiedzę na ich temat, ponieważ naturalne zwyczaje tych zwierząt są naprawdę fascynujące.